Muzeum Ziemi Zaborskiej i Kalwaria Wielewska

Muzeum Ziemi Zaborskiej grafika
Muzeum Ziemi Zaborskiej grafika
Muzeum Ziemi Zaborskiej grafika
Kalwaria Wielewska grafika
Kalwaria Wielewska grafika
Kalwaria Wielewska grafika
Kalwaria Wielewska grafika
Kalwaria Wielewska grafika

Muzeum Ziemi Zaborskiej mieści się w wielewskim Gminnyrn Ośrodku Kultury. Prezentuje eksponaty sztuki ludowej i sprzętu użytkowego z okolic Wiela i Brus oraz współczesną sztukę ludową Kaszub. Wizytówką muzeum jest największa w naszym kraju wystawa haftów jednego autora – około pół tysiąca dzieł Leonarda Brzezińskiego – twórcy oryginalnej szkoły haftu wielewskiego.

Muzeum Ziemi Zaborskiej
ul. Dąbrowska 32
83-440 Wiele
tel./fax 56 687 34 70
e-mail: dkmzz@o2.pl

Kalwaria we Wielu to jedyne Sanktuarium Męki Pańskiej w diecezji pelplińskiej. Na ośmiohektarowej powierzchni przepięknie zalesionych wzgórz znajdują się stacje Drogi Krzyżowej w postaci kaplic i wolnostojących figur.

Pomysł zbudowania kalwarii pojawił się w 1905 roku, kiedy probostwo we Wielu objął ksiądz Józef Szydzik. Przypuszcza się, że skłoniło go do tego zwiedzenie kalwarii w okolicach Monachium. W 1915 proboszcz zwrócił się do władz pruskich o zezwolenie na budowę. Kalwaria miała być upamiętnieniem I wojny światowej i poległych na niej żołnierzy, a także stanowić pociechę dla tych, którzy na wojnie stracili najbliższych. Pozwolenie uzyskano nadzwyczaj łatwo, jak na tamte czasy – trwała wojna, a każde środki, ludzkie i materialne, miały być przeznaczone na rzecz frontu. Ziemie pod budowę kalwarii ufundowali Anna i Michał Dunajewscy z Białej Góry. Ofiarowali oni parafii Wielewskiej ponad 8 ha. Jako wykonawcę i generalnego projektanta Wielewskiej kalwarii wybrano architekta Theodora Mayra z Monachium. Był on już realizatorem innych, wcześniejszych zamówień księdza Szydzika. 15 maja 1915 roku wybrana Mayra, a już 16 lipca tego roku przesłał on z Monachium pierwsze plany i wskazówki dotyczące budowy, gromadzenia materiałów itp. Tego dnia jest również datowana umowa zawarta między architektem a Katolickim Dozorem Kościelnym. Dozór zlecił mu opracowanie założeń Drogi Krzyżowej, zbiorowych planów, poszczególnych dzieł i detali, zestawienie kosztów i artystyczne kierownictwo. Roboty budowlane przejął zaś na siebie Dozór. Decydujący etap budowy kalwarii przypadł w latach 1915-1916. Po 1920 roku nowe kaplice powstawały według projektów Mayra, jednakże ich wyposażenie to głównie dzieło polskiego rzeźbiarza Wojciecha Durka z Krakowa. Na początku października 1924 roku parafię we Wielu objął ksiądz Józef Wrycza i to on odtąd sprawował opiekę nad wciąż rozbudowywaną kalwarią Wielewską. W ciągu pierwszych lat swojej posługi doprowadził do uzupełnienia kalwarii w wolnostojące grupy stacji Drogi Krzyżowej. Ponadto w tym czasie obsadzono stoki kalwarii tysiącami drzewek świerka, modrzewia i jodły. Budowę ukończono w 1927 roku. Ponadto w okresie międzywojennym prowadzone bieżące remonty obiektów, a w 1934 roku zbudowano nowe Święte schody z kamienia i betonu. Ostatnim elementem kalwarii jest zbudowana niemal po 20-tu latach od ukończenia budowy drogi kalwaryjskiej, w 1946 roku, ambona w postaci łodzi z żaglem. I tym samym prawie wszystkie wskazania księdza Szydzika zostały zrealizowane, a budowa kalwarii ostatecznie ukończona. Łącznie we Wielu powstały 23 obiekty, w tym 14 kaplic, 6 kompozycji rzeźbiarskich, święte schody, ambona oraz pustelnia. Kaplice są murowane, pokryte tynkiem, osadzone na fundamentach z kamienia polnego, granitu i cementu.