Pomorski Zespół Parków Krajobrazowych

Wdzydzki Park Krajobrazowy

  • Wdzydzki Park Krajobrazowy
    Wdzydzki Park Krajobrazowy
  • Wdzydzki Park Krajobrazowy
    Wdzydzki Park Krajobrazowy
  • Wdzydzki Park Krajobrazowy
    Wdzydzki Park Krajobrazowy
  • Wdzydzki Park Krajobrazowy
    Wdzydzki Park Krajobrazowy
  • Wdzydzki Park Krajobrazowy
    Wdzydzki Park Krajobrazowy

Wdzydzki Park Krajobrazowy

KOŚCIERZYNA
facebook
Film
Widok z wieży we Wdzydzach Kiszewskich
WFOSiGW
Rezerwat Biosfery Bory Tucholskie

Na terenie WPK występują 53 jeziora oraz około 100 mniejszych od 1 ha zbiorników wodnych zwanych „oczkami”. Z kolei w otulinie parku naliczono 51 jezior i około 50 „oczek”. Całkowity obszar zwierciadła wody jezior parku wynosi 1915 ha, co w zestawieniu z powierzchnią WPK (17,8 tys. ha) określa średnią jeziorność na poziomie 10,7%, czyli skrajnie wysoki w skali kraju, a niecki jeziorne gromadzą łącznie około 214,9 mln m3.

W strukturze przestrzennej zasobów wodnych zbiorników parku dominujące znaczenie ma Zespół Jezior Wdzydzkich (Wdzydze, Radolne, Gołuń, Jelenie), którego powierzchnia stanowi 76% ogólnej powierzchni wodnej, natomiast objętość 91% całości zasobów wszystkich zbiorników. Maksymalna głębokość jeziora Wdzydze wynosi 72 m, co stawia je pod tym względem na szóstym miejscu w Polsce. Jego rynny rozciągają się w dwóch kierunkach – południkowym i równoleżnikowym, o łącznej powierzchni 1455,6 ha. Ze względu na swą geometrię (kształtem przypomina krzyż) i rozmiary stanowi unikat na Niżu Polskim.

„Morze Kaszubskie” to miano nadane przez Kaszubów na określenie Jezior Wdzydzkich, zaś samo jezioro  Wdzydze zwane jest też Wielką Wodą czy Szerzawą. Cały kompleks stanowi unikat krajobrazowy na skalę krajową. Łączna długość ramion Zespołu na linii wschód – zachód wynosi około 9 km. Z północy na południe jeziora ciagną się na długości około 11 km.  Znajduje się na nich 10 wysp.

Pochodzenie jeziora wiąże się z najmłodszym okresem epoki lodowcowej na ziemiach Polski, zwanym zlodowaceniem bałtyckim. Jezioro tworzą dwie potężne i przecinające się rynny. Jedna z nich biegnie w kierunku równoleżnikowym, druga zaś w południkowym. Obie rynny zostały wytworzone na szlaku skrzyżowania się dwóch systemów odpływu wód, które przepływały w okresie zlodowacenia pod czaszą lodowca. Wody te płynąc pod lodem, znajdowały się pod ciśnieniem hydrostatycznym powodując erozję wgłębną i przyczyniając się do znacznej i zróżnicowanej głębokości zbiornika (od średniej wynoszącej 15,2 m do maksymalnej - 72 m). Ogromne bryły martwego lodu, pochodzące z rozpadu lądolodu i oddzielone od głównego lodowca, zaległy w obniżeniach terenu i zakonserwowały je. Gdy klimat uległ znacznemu ociepleniu bryły lodu zagrzebane w materiale morenowym, w sandrowych piaskach i żwirach wytopiły się, a zachowane rynny wypełniła woda. W ten sposób powstało podłużne jezioro rynnowe o nietypowym kształcie i urozmaiconej linii brzegowej. Silnie rozwinięte brzegi Jezior Wdzydzkich częściowo pokryte są lasem i miejscami wznoszą się na wysokość od 7 do 10 m ponad lustro wody. Linia brzegowa charakteryzuje się ponadto dużą liczbą półwyspów i zatok. Największe półwyspy krzyża to Kozłowiec, Zabrody (między którymi, jak przez bramę, wpływa się na jezioro Wdzydze) i Lipa (na wschodnim brzegu jeziora Wdzydze, między Lipą a wyspą Ostrów Wielki jezioro osiąga największą głębokość).

Jezioro Jelenie (Jeleniô) – północne ramię zespołu Jezior Wdzydzkich. Najwęższe z czterech jezior go tworzących. Szerokość nie przekracza 0,5 km, długość wynosi około 3,5 km. Znajduje się na nim jedna niewielka wyspa Ostrówek.

Jezioro Radolne (Redolniô) – zachodnie ramię. Ma długość około 3 km, a jego szerokość dochodzi do 0,7 km. Do tego jeziora wpada przepływająca przez Wdzydzki Park Krajobrazowy rzeka Wda, by opuścić kompleks Jezior Wdzydzkich przez południowy kraniec jeziora Wdzydze w miejscowości Borsk.

Jezioro Gołuń – wschodnie ramię. W najszerszym miejscu liczy około 1 km. Jego długość wynosi ponad 6 km. Na jeziorze znajduje się jedna wyspa o nazwie Trzepcyn

Jezioro Wdzydze (Wielka Woda, Szerzawa) – południowe i największe ramię kompleksu. Ma długość około 8 km i osiąga szerokość blisko 3 km, a jego głębokość maksymalna sięga 72 m. Znajduje się na nim aż 8 wysp (Ostrów Wielki, Ostrów Mały, Glonek, Sorka, Sidły, Mielnica, Ceronek i Przerośla).

 

Zdjęcia: Wojciech Zdunek